Asosiy yangiliklar
Michigan, Nyu-Meksiko universitetlari va Hindistonning IIT Delhi tadqiqotchilari guruhi, Google Play Do'konidagi 281 ta bepul VPN dasturini maxsus MVPNalyzer tizimi orqali sinovdan o'tkazdi. Natijalar 2026-yil fevral oyida NDSS xavfsizlik konferensiyasida taqdim etilgan. Muammo aniqlangan dasturlar jami 2,4 milliarddan ortiq marta o'rnatilgan.
Nima aniqlandi?
VPN dasturi, sizning internet-provayderingiz o'rniga endi dastur ishlab chiquvchisiga ishonch bildirishingizni anglatadi. Tadqiqot shuni ko'rsatdiki, ko'p dasturlar bu ishonchga loyiq emas:
- 29 ta dastur foydalanuvchi trafigini shifrlangan tunneldan tashqarida sizdirgan (jumladan qaysi saytlarga kirganingizni ko'rsatuvchi DNS so'rovlari)
- 61 ta dastur ba'zi ma'lumotlarni umuman shifrlamasdan uzatgan
- 5 ta dastur eng xavfli holatda — ular ulanish konfiguratsiya faylini ochiq holda yuborgan, bu esa bir xil Wi-Fi tarmog'idagi tajovuzkorga ulanishni o'z serveriga yo'naltirish imkonini beradi
- 246 ta dastur (deyarli barchasi) reklama yoki kuzatuv serverlariga murojaat qilgan
- 76 ta dastur qurilmaning noyob identifikatorlarini (shu jumladan aniq GPS koordinatalarini) uchinchi tomonlarga yuborgan
Qanday himoyalanish mumkin?
Mutaxassislar quyidagilarni tavsiya qiladi:
- Narx xavfsizlik kafolati emas — mustaqil audit va aniq "loglarsiz" siyosatiga ega provayderlarni tanlang
- Android 10+ qurilmalarda Sozlamalar → Tarmoq va internet → Shaxsiy DNS orqali tizim darajasidagi shifrlangan DNS'ni yoqing
- Imkon bo'lsa, router darajasida ishlaydigan, tekshirilgan bitta VPN provayderidan foydalanish, har qurilmaga alohida ishonchsiz dastur o'rnatishdan ko'ra xavfsizroq
Xulosa
Tadqiqot muallarlarining ta'kidlashicha, muammo "nufuzsiz bir nechta dastur"da emas, balki butun bepul VPN kategoriyasida keng tarqalgan. Bu, ayniqsa ochiq Wi-Fi tarmoqlaridan tez-tez foydalanadigan yoki xavfsizlik maqsadida VPN o'rnatgan har qanday foydalanuvchi uchun muhim ogohlantirish.
