Nima rejalashtirilmoqda
Prezident Shavkat Mirziyoyev raisligida o'tkazilgan yig'ilishda, mamlakatimizda elektron tijoratni rivojlantirish va bojxona omborlari faoliyatini takomillashtirish bo'yicha takliflar ko'rib chiqildi. Maqsad ancha jasoratli — e-tijoratning umumiy chakana savdodagi ulushini hozirgi 4-4,6%dan 9-11%gacha yetkazish.
Hozirgi holat qanday
Raqamlarga qarasak, oxirgi sakkiz yil ichida mamlakatimizda e-tijorat hajmi 20 baravar o'sib, $1,3 milliardga yetgan, raqamli platformalar soni esa 120 tadan oshgan. O'z-band bandlik doirasi kengayishi va litsenziyalash-soliqqa tortish tartib-qoidalarining soddalashtirilishi tufayli bu sohada 750 ming yuqori daromadli ish o'rni yaratilgan, davlat byudjetiga esa yiliga qo'shimcha 200 milliard so'm soliq tushumi kelib turibdi.
Shunga qaramay, bizning ko'rsatkichimiz jahon o'rtacha darajasidan (22%) besh baravar past — demak, hali ishlash uchun katta salohiyat bor.
Qanday erishiladi
Asosiy e'tibor logistika va bojxona jarayonlarini yaxshilashga qaratilmoqda. Xitoy, Birlashgan Arab Amirliklari, Buyuk Britaniya va Germaniya tajribasi asosida bojxona omborlari (bonded warehouse) infratuzilmasi yaratilmoqda — bu, import qilingan tovarlarni bojxona nazorati ostida, boj to'lovlarini kechiktirilgan holda saqlash imkonini beradi. Bundan tashqari, bojxona to'lovlarini tovar haqiqatan sotilgan paytda undirish tizimi ham joriy etilmoqda.
2026-2028 yillar oralig'ida sinov tariqasida joriy etilayotgan yangi tizimga ko'ra, smartfon, noutbuk, planshet va boshqa maishiy elektronika mahsulotlari uchun sotuv summasining 5%i miqdorida yagona bojxona to'lovi belgilanadi, kiyim-kechak va poyabzal kabi 30ga yaqin tovar toifasi uchun esa 3%lik stavka qo'llaniladi.
Omborlar masalasi ham dolzarb
Hozirda mamlakatimizdagi omborxona maydoni jami 634 ming kvadrat metrni tashkil etadi, ulardan 72%i poytaxt va Toshkent viloyatida joylashgan. Ammo bu omborlarning atigi 34%i zamonaviy "A" toifasiga to'g'ri keladi. Ekspertlar hisobiga ko'ra, kelgusi besh yilda barqaror iqtisodiy o'sishni ta'minlash uchun yana 2,5 million kvadrat metr zamonaviy ombor maydoni kerak bo'ladi.
Xulosa
Bu islohotlar amalga oshsa, taxminan $500 million qo'shimcha investitsiya jalb qilinishi kutilmoqda — bu esa nafaqat yirik xalqaro savdo maydonchalari, balki mahalliy ishlab chiqaruvchilar uchun ham xalqaro bozorlarga chiqish imkoniyatlarini kengaytiradi.
Manba: uzdaily
