O'zbekistonda "Enterprise Uzbekistan" — 2100-yilgacha amal qiladigan maxsus zona

 

Asosiy yangiliklar

O'zbekiston prezidenti Shavkat Mirziyoyev, 19-avgust kuni "Raqamli texnologiyalar xalqaro markazi to'g'risida"gi (brendi — Enterprise Uzbekistan) Konstitutsiyaviy qonunni imzoladi. Bu, mamlakat IT sohasi tarixidagi eng uzoq muddatli va eng keng qamrovli huquqiy islohotlardan biri hisoblanadi.

Qonun qanday yo'l bosib o'tdi?

Hujjat 4-avgustda Qonunchilik palatasi tomonidan qabul qilingan, 8-avgustda Senat tomonidan ma'qullangan va 19-avgustda prezident tomonidan imzolangan. Qonun olti oydan keyin — 2027-yil 21-yanvardan kuchga kiradi. Qiziq jihati — bu qonun loyihasi Senat tomonidan avval bir marta (iyul oyida) qayta ishlash uchun qaytarilgan, investorlar huquqini kuchliroq himoya qilish talab etilgan edi.

Bu qanday markaz?

Enterprise Uzbekistan, Toshkentdagi IT Park hududida tashkil etiladigan, yirik xalqaro texnologiya kompaniyalari uchun mo'ljallangan maxsus huquqiy zona. G'oya ilk marta 2023-yil dekabrida muhokama qilingan, 2024-yil fevralida esa rasman e'lon qilingan edi.

Markazning eng noodatiy jihati — u O'zbekistonning umumiy qonunchiligidan farq qiluvchi, alohida huquqiy tartibga ega bo'ladi. Markaz hududida O'zbekiston Konstitutsiyasi, ushbu qonun va prezident qarorlaridan tashqari, zarur hollarda Angliya va Uels umumiy huquqi tamoyillari ham qo'llanilishi mumkin bo'ladi.

Maxsus rejim nimalarni o'z ichiga oladi?

• Maxsus rejim 2100-yil oxirigacha amal qiladi — bu, xorijiy investorlarga 40-50 yil oldinga yirik sarmoyalarni rejalashtirish imkonini beradi
• Ish haqini xorijiy valyutada to'lash mumkin bo'ladi
• Xalqaro mehnat standartlari qo'llaniladi
• Shaxsiy ma'lumotlarni xalqaro standartlar va bulutli texnologiyalar asosida qayta ishlashga ruxsat beriladi
• Ayrim faoliyat turlari soliqlardan ozod qilinadi, uskunalar va texnologiyalarni olib kirish uchun yengillashtirilgan bojxona tartibi joriy etiladi
• "Tartibga solish qumdoni" (regulatory sandbox) doirasida yangi raqamli yechimlarni sinovdan o'tkazish imkoniyati yaratiladi

Muhim jihati — markazning mohiyati faqat soliq imtiyozlarida emas, balki umuman boshqacha, alohida huquqiy muhitda — bu, yirik texnologik kompaniyalarga operatsion faoliyatni to'g'ridan-to'g'ri O'zbekistondan olib borish imkonini beradi.

Maqsad nima?

Rasmiy hujjatlarga ko'ra, 2030-yilgacha quyidagi natijalarga erishish rejalashtirilgan:

• 1000 tagacha xalqaro kompaniyani jalb qilish
• 300 mingdan ortiq yangi ish o'rni yaratish
• IT xizmatlar eksportini 5 milliard dollarga yetkazish

Xulosa

Bu qonun, O'zbekistonning texnologiya sohasida nafaqat mintaqaviy, balki xalqaro miqyosda ham raqobatbardosh yurisdiksiyaga aylanish yo'lidagi eng jasoratli qadamlaridan biri hisoblanadi. Agar reja amalga oshsa, bu — mamlakat iqtisodiyotining kelgusi o'n yilliklardagi rivojlanishiga sezilarli ta'sir ko'rsatishi mumkin.